In de muziekwereld wordt Olivier Messiaen beschouwd als een buitenstaander, vanwege zijn kleurrijke en onmiddellijk herkenbare harmonische taal, maar vooral door de heel bijzondere manier waarop hij omgaat met het begrip 'tijd'. Door de muzikale tijd te manipuleren, probeert de componist muziek om te vormen tot een transcendente, zelfs religieuze ervaring. In die zin is het 'Quatuor pour la Fin du Temps' wellicht zijn meest karakteristieke werk. Naast het gebruik van extreem trage tempi speelt hij met ingenieuze ritmische technieken die de traditionele dynamische stroom van de muziek ondermijnen. Hierdoor verschuift de aandacht van de luisteraar naar een zintuiglijke, bijna hypnotiserende klankbeleving van het moment.
Messiaen componeerde dit ‘muzikale visioen’ tijdens zijn gevangenschap in het krijgsgevangenenkamp Stalag VIIIa, in Görlitz, Silezië. Onder de indruk van de uitzichtloosheid van de situatie en de erbarmelijke omstandigheden in het kamp koos hij de Bijbelse Apocalyps als inspiratiebron. Hij bouwt een klankwereld op waarin indrukwekkende aartsengelen, getooid met kleurrijke regenbogen, het einde der tijden aankondigen, afgewisseld met lofzangen ter ere van Christus.
Vogels krijgen daarbij een heel bijzondere, mystieke rol toebedeeld. Messiaen was niet alleen componist, maar ook een begaafd ornitholoog. Hij beschouwde vogels als boodschappers van God en liet hun gezang in zijn muziek vaak een cruciale, verbindende rol spelen.
Uiteindelijk wist Messiaen een kunstminnende kampbewaker ervan te overtuigen een concertavond te organiseren, waarop het Quatuor in première ging voor honderden medegevangenen.